ТР Хөкүмәте Йортында 2026 елда югары уку йортларында кабул итү кампаниясенә багышланган брифинг узды
Татарстан югары уку йортлары узган ел белән чагыштырганда 200дән артык бюджет урыны алды. Шул ук вакытта бюджеттан тыш урыннар саны яртылаш диярлек кимегән. Быелдан башлап студентларны кабул итүнең яңа кагыйдәләре дә гамәлгә керде. Яңалыклар турында ТР Хөкүмәте Йортында узган брифингта ТР мәгариф һәм фән министры Илсур Һадиуллин сөйләде.
Бакалавриатка, специалитетка һәм магистратурага кабул итү өчен Татарстан югары уку йортларына 23,3 меңнән артык бюджет урыны бүлеп бирелгән, шул исәптән 550 – дәүләтнеке булмаган югары уку йортларына. "Соңгы өч елда бюджет урыннары саны - 6%ка, ә 2025 ел белән чагыштырганда 1%ка артты", - дип сөйләде Илсур Һадиуллин.
Ул билгеләп үткәнчә, бюджет урыннарының 60%ы өч эре югары уку йортына туры килә: Казан федераль университеты - 7,8 меңнән артык; Казан илкүләм тикшеренү технология университеты - 4 меңнән артык; А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты – КАИ – 2,7 меңнән артык
Министр сүзләренә караганда, иң күп бюджет урыннары педагогика һәм инженер-техник юнәлешләргә бүлеп бирелгән. Бу - белгечлекләрнең түбәндәге эреләнгән төркемнәре: Мәгариф һәм педагогика фәннәре - 2,7 меңнән артык урын Информатика һәм исәпләү техникасы - 2,2 меңнән артык урын Электр һәм җылылык энергетикасы - 1,3 меңнән артык урын Химия технологияләре - 1,2 меңнән артык урын Машина төзелеше - 1,1 меңнән артык урын Төзелеш техникасы һәм технологияләре – 867 урын Икътисад һәм идарә итү - 865 урын Физик культура - 797 урын Техник системаларда идарә итү - 709 урын Медицина белгечлекләре - 704 урын Авыл, урман һәм балык хуҗалыгы - 621 урын «БДИ тапшыру нигезендә абитуриентка нинди белем бирү программалары туры килүен белү өчен, югары уку йортлары исемлеген карау өчен дәүләт хезмәтләре порталындагы "Югары уку йортын сайлау "сервисыннан файдалана алалар", - дип ассызыклады Илсур Һадиуллин.
Россия югары уку йортларында кабул итү кампаниясе 20 июньдә старт алды. Татарстанда 2026/2027 уку елына 45 югары уку йорты студентлар кабул итә, шул исәптән 28 дәүләт югары уку йорты, диде Мәгариф һәм фән министрлыгы башлыгы. «Бакалавриат һәм специалитет программаларына керүчеләрне кабул итү, укыту формасына карамастан, бер үк көннәрдә уза», – дип белдерде ул.
И. Һадиуллин ассызыклаганча, быелгы кабул итү кампаниясендә түбәндәге яңалыклар бар: Хәзер абитуриентлар югары уку йортларына документларны кабул итү комиссиясе сайтындагы шәхси кабинет аша тапшыра алмыйлар. Әмма моны Дәүләт хезмәт күрсәтүләре порталы аша эшләргә, шулай ук шәхсән кабул итү комиссиясенә мөрәҗәгать итәргә яки документларны почта аша җибәрергә мөмкин. Көллият һәм техникумнарны тәмамлаучылар югары уку йортының эчке имтиханнары буенча урта һөнәри белем бирү учреждениесе профиленә туры килгән белгечлекләргә генә керә алачак. Башка юнәлешкә керү өчен БДИ нәтиҗәләре кирәк. Югары уку йортларында максатчан урыннар, укыту формалары һәм белем бирү программалары күрсәтелеп, конкрет заказчыларга беркетелә.
"Заказчылар «Россиядә эш» бердәм цифрлы платформасында максатчан укыту турында шартнамәләр төзү турындагы тәкъдимнәрне формалаштыралар һәм бастыралар. Аларга Россиянең теләсә кайсы төбәгеннән теләгән һәркем җавап бирә ала. Бу турыдан-туры кабул итү кампаниясе барышында эшләнә – абитуриент максатчан квота буенча керүен билгели», - дип ачыклык кертте мәгариф һәм фән министры.
Аның сүзләренә караганда, быел 2,6 мең максатчан урын билгеләнгән, бу республика югары уку йортларындагы бюджет урыннарының гомуми саныннан 11% тәшкил итә. Татарстан югары уку йортларында кайбер белгечлекләр буенча түләүле урыннар саны 45%ка кимегән. 2026-2027 уку елына бюджеттан тыш укуга 9,6 меңнән артык кешене кабул итү планлаштырыла, дип хәбәр итте И. Һадиуллин.
"Быелдан РФ Фән һәм югары белем министрлыгы бакалавриат һәм специалитет программалары буенча түләүле урыннарның чикле санын билгеләячәк. Бу бакалавриат әзерләүнең 28 юнәлеше һәм белгечлекнең 12 юнәлеше», – диде ул. Быел республиканың дәүләт югары уку йортлары бюджеттан тыш урыннарга 4,6 меңнән артык студент кабул итәчәк, бу узган ел белән чагыштырганда 30%ка кимрәк, ә дәүләтнеке булмаганнары 5 меңгә якын кешене кабул итәчәк, бу 60%ка кимрәк. Бюджеттан тыш урыннар саны буенча чикләүләр кагылган белгечлекләр исемлеге РФ Хөкүмәтенең 2025 елның 19 ноябрендәге 3339-р номерлы боерыгында күрсәтелгән. Бакалавриат һәм специалитет программалары буенча укырга керү сынаулары исемлегенә үзгәрешләр кертелде, дип ассызыклады министр.
"Аерым алганда, 2026/2027 уку елыннан әзерлекнең кайбер инженерлык юнәлешләренә физика буенча БДИ белән генә керергә мөмкин. 2026 елга кадәр абитуриент математика яки физика арасында сайлый ала иде", - дип өстәде ул.
Бу түбәндәге эреләштерелгән төркемнәргә керә торган әзерлек юнәлешләре: Электроника һәм радиотехника Фотоника һәм приборлар төзү Электр һәм җылылык энергетикасы Атом-төш энергетикасы һәм технологияләре Физик-техник фәннәр һәм технологияләр.
Моннан тыш, быелдан башлап 21 гуманитар юнәлеш буенча югары уку йортлары тарих яки җәмгыять белеме буенча БДИ сайлап алу өчен мәҗбүри имтихан бирә ала. Бу, мәсәлән, «конфликтология», «социология», «юриспруденция», «реклама һәм җәмәгатьчелек белән элемтә» кебек белгечлекләр һәм башкалар. «2026 елга кадәр җәмгыять белеме буенча БДИ гына мәҗбүри иде», – дип белдерде Мәгариф һәм фән министрлыгы башлыгы. Ул шулай ук билгеләп үткәнчә, 2027/2028 уку елыннан булачак укытучылар укуларын тәмамлаганнан соң укытырга ниятләгән предмет буенча имтихан тапшырачак.
"Хәзер абитуриентларны җәмгыять белеме буенча БДИ нәтиҗәләре буенча кабул итәргә мөмкиннәр. Укытуга юнәлеш фәнен тапшыру мәҗбүри түгел. Күпме вакыт без шулай кабул иттек, әмма киләсе елдан химия, математика яки физика укытучысы булу өчен әлеге юнәлеш фәннәрен тапшырырга кирәк», – дип ассызыклады министр. Узган ел белән чагыштырганда Казан федераль университеты 172 бюджет урынына күбрәк алган. Бюджет урыннары күп булган төп юнәлешләр: "мәгариф һәм педагогика фәннәре», «машина төзелеше», «җир турында фәннәр», «математика һәм механика», «информатика һәм исәпләү техникасы», - дип хәбәр итте КФУ проректоры Екатерина Турилова. "Кабул итүне чит ил филиалларында – Җизакта (Үзбәкстан) һәм Каһирәдә (Мисыр) арттырабыз. Быел Җизакта беренче зур чыгарылыш булачак", - дип белдерде ул.
Е. Турилова сүзләренчә, КФУ берничә перспектив юнәлеш буенча яңа белем бирү программаларын үстерә. Шулай итеп, ясалма акыл һәм Data Science өлкәсендә технологияләрне һәм предмет өлкәләрен берләштергән программалар ачыла, ЯАны гамәлдә куллануга басым ясала. Яңа буын педагогикасында белем бирүнең гибрид форматларына, инклюзиягә һәм күп теллелеккә басым ясала. Халыкара блок чит ил абитуриентларына юнәлдерелгән инглиз телле программаларны һәм глобаль белем бирү стандартларына туры килүне үз эченә ала. Медицина һәм биотехнологияләргә аерым игътибар бирелә, анда югары технологияле белгечлекләр буенча тирәнтен әзерлек үсә, дип сөйләде проректор.
Казан илкүләм тикшеренү технология университеты Россия Мәгариф һәм фән министрлыгы тәкъдим иткән экспериментта катнаша, дип өстәде югары уку йорты проректоры Дилбәр Солтанова. «Химия" һәм "биотехнология" белгечлекләренә беренче курска укырга кергән студентлар химия һәм биология укытучысының икенче дипломын ала алачак», – дигән мәгълүмат бирде ул.
А.Н.Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты – КАИ проректоры Венера Хамматова билгеләп үткәнчә, югары уку йортында яңа юнәлеш – «икътисадый иминлек», ә техник көллияттә – «пилотсыз техника» ачылган. «Быел предприятиеләр 250дән артык максатчан урынга заказ бирделәр, нигездә авиация һәм радиоэлектрон юнәлешләр буенча", - дип ассызыклады ул.
Казан дәүләт энергетика университетында быел физика буенча БДИ нәтиҗәләре белән абитуриентлар кабул ителә торган юнәлешләр артты, дип сөйләде әлеге югары уку йорты ректоры Эдвард Абдуллаҗанов.
"Бу юнәлешләргә 1,1 меңнән артык бюджет урыны бүлеп бирелгән. Бу гомуми санның 62%ы диярлек", - диде ул. Бу «электроника һәм наноэлектроника», «приборлар төзү», «җылылык энергетикасы һәм җылылык техникасы», «электроэнергетика һәм электротехника», «энергетика машиналары төзү», «атом станцияләре: проектлау, эксплуатацияләү, инжиниринг» кебек юнәлешләр.
Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать институтының үзенчәлеге шунда ки, БДИдан тыш, абитуриентлар иҗади белгечлеккә имтихан тапшыра, дип хәбәр итте югары уку йорты ректоры Роза Әхмәдиева. "Өстәмә 10 балл бирә торган дипломнар, Рәхмәт хатлары кушып була", – дип ассызыклады ул.
Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты быел узган елга караганда 300 кешегә күбрәк кабул итәчәк, - дип белдерде югары уку йорты ректоры Рәшит Низамов. "Кабул итү саннарының артуыннан башка махсус яңалыклар юк. Без керүчеләрне финанс яктан стимуллаштырмаска дигән принципта торабыз. Мәхәббәт табигый булырга тиеш. Югары уку йорты эшли торган барлык акчаларны без инфраструктураны яхшыртуга тотабыз», – диде ул.
Казан дәүләт медицина университеты беренче курска 1,7 меңнән артык булачак табибны кабул итәргә планлаштыра, дип хәбәр итте КДМУ ректоры вазыйфаларын башкаручы Айрат Фәррахов.
"1 марттан йөз процент максатчан бүленеш бара. Шуңа күрә бездә буш бюджет урыннары юк диярлек. Моннан тыш, табиб булырга теләгән 700гә якын чит ил студенты безнең университетка укырга керәчәк", - диде ул.
Фәррахов сүзләренчә, университет БДИның югары балл җыючылары өчен алты ярдәм чарасы билгеләгән. Мәсәлән, аларга КДМУның исемле стипендиясен түләү һәм студент стажировкаларын алуга өстенлекле хокук каралган.
Ярдәм чаралары шулай ук Казан дәүләт аграр университетында да каралган. Әгәр абитуриентлар БДИның өч предметы өчен 230-249 балл җыйса, алар ай саен академик стипендиягә 7 мең сум алачак, дип билгеләп үтте КДАУның уку эшләре буенча проректоры Андрей Дмитриев. «Әгәр абитуриент БДИның өч предметы өчен 250 балл һәм аннан да күбрәк алган икән, ай саен 10 мең сум түлибез. Йөз балл җыючылар бер тапкыр бирелә торган түләү ала - һәр 100 балл өчен 100 мең сум", - дип ассызыклады ул.
Дмитриев өстәп әйткәнчә, университет Россиянең әйдәп баручы предприятиеләре белән белем бирү программаларын башлап җибәрә. Быел магистратурада яңа программа – «Дөнья аграр базарлары» старт ала. "Без МГИМО белән килешү төзедек. Программаның яртысын безнең укытучылар алып барачак, икенче яртысын – МГИМО. Тәмамлаучылар ике югары уку йортында диплом алачак", - диде ул.